KSIĄŻKA W PRZESTRZENI ZMEDIATYZOWANEJ: ODNIESIENIA TEORETYCZNE I PROPOZYCJE BADAWCZE


ANITA HAS-TOKARZ 
http://orcid.org/0000-0002-0552-3914

Afiliacja: Instytut Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie,  Polska

Abstrakt

Teza/cel artykułu – Celem artykułu jest zarysowanie optyki teoriopoznawczej i konceptualnej użytecznej w badaniach nad książką jako obiektem kultury zmediatyzowanej, a także uporządkowanie wiedzy i dostarczenie zestawu narzędzi niezbędnych do prowadzenia procesów interpretacyjnych dotyczących przekształceń komunikacji poprzez książkę, miejsca książki we współczesnej przestrzeni medialnej oraz relacji pomiędzy książką a innymi środkami przekazu. Zasadniczą tezą implementowaną w artykule jest paradygmat koegzystencji – oznaczający, że pomiędzy systemem książki a systemem medialnym występuje sieć różnorodnych interakcji, dlatego trwale współistnieją one z sobą, a ich wzajemne relacje są oparte na symbiozie, nie na substytucji. Metody badańdesk research i analiza krytyczna źródeł literaturowych, a następnie metoda opisowa i egzemplifikacyjna; Wnioski – W toku przeprowadzonej analizy udało się wyróżnić trzy modele interpretacyjne: (1) mediasfery jako środowiska wytwarzania i obiegu książki; (2) książkomorfozy, czyli rozłożonego w czasie, stymulowanego poprzez rozmaite czynniki zewnętrzne procesu przekształceń książki; (3) książki jako elementu transmedialnych systemów o funkcji rozrywkowej. Potwierdzają one, że o książce nie sposób dziś mówić bez uwzględniania kontekstu środowiskowego (przestrzeni medialnej): książka sama będąc medium, jednocześnie podlega cyrkulacji w kulturze medialnej, funkcjonuje w otoczeniu różnorodnych środków przekazu, wchodząc w relacje z nimi i tworząc złożone, wielowymiarowe sieci powiązań i współzależności.

Słowa kluczowe

Kultura książki; Kultura zmediatyzowana; Książkomorfoza; Mediatyzacja; Mediasfera; Opowiadanie transmedialne; Przestrzeń medialna; System książki


Antonik, D. (2014). Autor jako marka. Literatura w kulturze audiowizualnej społeczeństwa informacyjnego. Universitas.
Adamski, A. (2011). Media w cyfrowym i analogowym świecie. Wpływ cyfrowej rewolucji na rekonfigurację komunikacji społecznej. Elipsa.
Badzioch-Bryła, B. (2023). Humanistyka – Humanistyka współczesna – Nowa humanistyka. W  B. Badzioch-Bryła (red.) Humanistyka współczesna. Seria „Słowniki społeczne” (15-34). Wydaw. Naukowe Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie.
Barthes, R. (1997). Przyjemność tekstu, przeł. A. Lewańska, Wydaw. KR.
Klepka, R. (2019). Przestrzeń medialna. W Vademecum Bezpieczeństwa Informacyjnego. https://www.researchgate.net/publication/381609571_Przestrzen_medialna [dostęp: 20.05.2025].
Bielak, T. (2018). Patchwork. Kulturowa cyrkulacja obiektów medialnych. Bielsko Biała.
Bolter, J.D. (2013). Ekfraza, rzeczywistość wirtualna i przyszłość piśmiennictwa. W G. Nunberg (red.) Przyszłość książki. (318-343). Biblioteka Analiz.
Bolter, J.D., Grusin, R. (2000). Remediation: understanding new media, Cambridge.
Boltz, N. (1994). Rozstanie z Galaktyką Gutenberga. Przeł. K. Krzemieniowa.
W A. Gwóźdź (red.). Po kinie?... Audiowizualność w epoce przekaźników elektronicznych. Wydaw. Universitas.
Bourdieu, P. (2001). Reguły sztuki. Geneza i struktura pola literackiego. przeł. A. Zawadzki, red. nauk. M. Sugiera. Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”.
Cieślikowa, A. & Płaneta P. (red.). (2020). Od modernizacji do mediosfery. Meandry transformacji w komunikowaniu. Wydaw. Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Chartier, R. (2019). Czy książki wywołują rewolucje? Szkice z historii książki, lektury i kultury piśmiennej. Posł. opatrzył P. Rodak. Wydaw. Uniwersytetu Warszawskiego.
Chymkowski, R. & Zasacka, Z. (2024). Stan czytelnictwa książek w Polsce w 2024 roku – komunikat, https://www.bn.org.pl/download/document/1744372368.pdf [dostęp: 20.05.2025].
Cybulski, R. (1984). Struktura i właściwości książki. Studia o Książce, t. 14, 3-38.
Cybulski, R. (1986). Książka współczesna. Wydawca. Rynek. Odbiorca. Państwowe Wydaw. Naukowe.
Czapliński, P. (2013). Literatura i nadmiar. Kultura Współczesna, 1, 118-130.
Czerwiński, M. (1976). System książki. Wydaw. Artystyczne i Filmowe.
Czytelnicy 2.0. Raport z największego badania czytelników w Polsce. Oprac. P. Kuczyński, Warszawa 2024, https://pliki.lubimyczytac.pl/pdf/Czytelnicy%202.0%20-%20Raport%20z%20Bada%C5%84%202024%20%281%29.pdf [dostęp: 20.05. 2025].
Debray, R. (1992). Vie et mort de l`image. Une histoire du regard en Occident. Gallimard.
Deuze, M. (2011). Media life, Media, Culture & Society, 33 (1), 137-148.
Dobrowolski, P. (2023). Książki, czytelnicy i widzialność pracy. W E. Bulewicz i in. (red.) Punkty wspólne. Literatura między prywatnym a publicznym, (11-32). Wydaw. RYS.
Dominas, K. (2020). Supersystem rozrywkowy versus opowiadanie transmedialne, czyli słów kilka o terminologiczno-metodologicznym chaosie. Literatura i Kultura Popularna, t. 25. 43-56.
Dresang, E. T. (1999). Radical change: Books for youth in a digital age. New York:
H. W.
Dresang, E. T. (2008). Radical change revisited: Dynamic digital age books for youth. Contemporary Issues in Technology and Teacher Education, vol. 8, nr 3.
Dróżdż, A. (2009). Od liber mundi do hipertekstu: książka w świecie utopii. Biblioteka Analiz
Dugoid, P. (2013). Materia ma znaczenie: przeszłość i futurologia książki.
W G. Nunberg (red.) Przyszłość książki, (89-138). Biblioteka Analiz.
Dunin, J. (2004). Książka na miarę człowieka. W Studia z komunikacji społecznej, Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna.
Dunin, J. (2008). Czasopisma i książki w świecie mediów XXI wieku. W K. Stępnik, M. Rajewski (red.) Media studies. Refleksja nad stanem obecnym. (227-234). Wydaw. UMCS.
Eco, U. (2001). Nowe środki masowego przekazu a przyszłość książki. Przeł.
A. Szymanowski. W M. Hopfinger (red.) Nowe media w komunikacji społecznej XX wieku. Antologia. (537-542). Wydaw. Oficyna Naukowa.
Elleström, L. (2010). Media Borders. Multimodality and Intermediality. Palgrave Macmillan.
Escarpit, R. (1969). Rewolucja książki. Przeł. J. Pański. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Escarpit, R. (1973). Literatura i społeczeństwo. tłum. J. Lalewicz. W H. Markiewicz (red.) Współczesna teoria badań literackich za granicą. T. 3. Wydaw. Literackie.
Faulstich, W. (2004). Medientheorie. W Grundwissen Medien, hrsg. von W. Faulstich, (13-20). Paderborn 2004.
Faulstich, W. (2019). Teoria systemu społecznego obiegu literatury [Theory of the Social System of Literature Circulation]. Przeł. K. Kozłowski, M. Kasprzyk, „Przestrzenie Teorii” 32. Poznań, Adam Mickiewicz University Press, s. 435-451 [org. W. Faulstich, Systemtheorie des Literaturbetriebs, W Medienkulturen, München 2000, s. 13-27].
Febvre, L. & Martin, H.J. (2014). Narodziny książki.  Przekł. A. Kocot, M. Wodzyńska-Walicka, posł. P. Rodak. Wydaw. Uniwersytetu Warszawskiego.
Fidler, R. (1997). Mediamorphosis. Understanding Mew Media, Thousand Oaks-London-New Delhi.
Folta-Rusin, A.K. (2020). Twarz i ciało książki. Wizualne manifestacje tekstów a problemy interpretacji. Wydaw. Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Genette, G. (1992). Palimpsesty. Literatura drugiego stopnia. Przeł. A. Milecki, W H. Markiewicz (RED.) Współczesna teoria badań literackich za granicą. Antologia, t. 4, cz. 2, Kraków.
Gilardi, F. & Reid, J.  (2016). Transmedia teaching framework: from group projects to curriculum development. In C. Goria, O. Speicher, & S. Stollhans (Eds), Innovative language teaching and learning at university: enhancing participation and collaboration, 79-84. Dublin: Research-publishing. net.
Głombiowski, K. (1980). Książka w procesie komunikacji społecznej. Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydaw. PAN.
Głombiowski, K. (1981). O dwóch tendencjach badań bibliologicznych. Studia o Książce, t. 11.
Goban-Klas, T. (2005). Cywilizacja medialna. Geneza, ewolucja, eksplozja. Wydaw. Szkolne i Pedagogiczne S.A..
Goban-Klas, T. (2007). Nadchodzące społeczeństwo medialne. Chowanna, 2(29), 37-51.
Goban-Klas, T. (2009). Media i komunikowanie masowe. Teorie i analizy prasy, radia, telewizji i internetu. Wydaw. Naukowe PWN.
Gołębiewski, Ł. (2000). Świat po Gutenbergu, Wydaw. Magazyn Literacki.
Gołębiewski, Ł. (2008).  Śmierć książki. No Future Book. Biblioteka Analiz.
Gołębiewski, Ł. (2013). Najlepszy towarzysz w schronie atomowym. W G. Nunberg (red.) Przyszłość książki. Przeł. J. Rzepa, A. Szatkowska, (9-19). Biblioteka Analiz.
Góralska, M. (2009). Książki, nowe media i ich czasoprzestrzenie. Wydaw. SBP.
Góralska, M. (2012). Piśmienność i rewolucja cyfrowa. Wydaw. Uniwersytetu Wrocławskiego.
Harris, R. (2014). Racjonalność a umysł piśmienny. Przeł. M. Rakoczy, Warszawa.
Has-Tokarz, A. & Malesa, R. (red.). (2014). Homo legens czy homo consumens? Czytelnik i książka w XXI wieku. Wydaw. UMCS.
Has-Tokarz, A. (2002). Ekranizacje w kręgu współczesnej literatury popularnej. W A. Krawczyk (red.) Z książką przez wieki. Res Historica, XIII, 337-357.
Has-Tokarz, A. (2016). Książki kucharskie i (około)kulinarne dla dzieci i młodzieży w okresie PRL. Teksty, funkcje, konteksty. Wydaw. UMCS.
Has-Tokarz, A. (2007). Między słowem a  obrazem. Afiliacje literatury i filmu (perspektywa komparatystyczna. Folia Bibliologica, 48/49, 87-113.
Has-Tokarz, A. (2018). Współczesna książka kucharska dla dzieci jako produkt medialny. Folia Bibliologica, 60, 59-79.
Has-Tokarz, A. (2020a). Creatively Playing Kitchen and Cooking – Reflections on Contemporary Cookbooks for Children (Selected Examples). Filoteknos, 10, 473-489.
Has-Tokarz, A. (2020b). Przyjemność (z) konsumowania... Książki kucharskie jako element systemów rozrywki dla dzieci (konteksty kultury medialnej i konsumpcyjnej). Literatura i Kultura Popularna, XXV, 127-147.
Has-Tokarz, A. (2023a). Mały Książę Antoine’a de Saint Exupéry’ego w paradygmacie supersystemu rozrywkowego: sposób na promocję klasyki literackiej, Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia, 21, 248-266.
Has-Tokarz, A. (2023b) Celebrity marketing jako przejaw mediatyzacji rynku książki w Polsce. W A. Has-Tokarz, N. Zielińska, Książka w mediach – Media w książce. Rynek – Technologie – Konsumpcja. 205-234. Wydaw. UMCS.
Has-Tokarz, A. (2009). W.I.T.C.H.(mania) jako przykład globalnego produktu medialnego dla dzieci. W A. Dymmel (red.). Bestsellery, literatura popularna, odbiorcy. Empiryczne badania współczesnego czytelnictwa. 29-46. Wydaw. UMCS.
Hayles, N.K. (2002). Writing Machines, Cambridge.
Hébrard, J.M. & Chartier, A.M. (2000). Discours sura la lecture (1880-2000).BPI-Centre Georges Pompidou, Fayard.
Hesse, C. (2013), Książki w czasie. W G. Nunberg (red.) Przyszłość książki. 36-55. Biblioteka Analiz.
Hjarvard, S. (2004). From Bricks to Bytes: The Mediatization of a Global Toy Industry. W I. Bondebjerg, P. Golding (ed.). Media Cultures in a Changing Europe. Bristol.
Hopfinger, M. (1992). Literatura w kulturze audiowizualnej. Pamiętnik Literacki, 83/1, 98-113.
Hopfinger, M. (2002). Sztuka i komunikacja: sygnały zmian całej kultury.
W M. Hopfinger (red.). Nowe media w komunikacji społecznej w XX wieku. Antologia (448-460). Wydaw.: Oficyna Naukowa.
Hopfinger, M. (2003). Doświadczenia audiowizualne. O mediach w kulturze współczesnej. Wydaw. SIC.
Houston, K. (2016). The Book: A Cover-to-Cover Exploration of the Most Powerful Object of Our Time, W.W. Norton & Company.
Jachimowski, M. (2012). Wpływ konwergencji mediów na kształtowanie się przestrzeni medialnej, Rocznik Prasoznawczy, t. 6, 37-57.
Jarecka, U. (1999). Świat wideoklipu. Oficyna Naukowa.
Jenkins, H. (2003). Transmedia Storytelling. Moving characters from books to films to video games can make them stronger and more compelling. https://www.technologyreview.com/2003/01/15/234540/transmedia-storytelling/ [dostęp: 15.01.2025].
Jenkins, H. (2007). Kultura konwergencji. Zderzenie starych i nowych mediów. Przeł. M. Bernatowicz i M. Filiciak. Wydaw. Akademickie i Profesjonalne.
Kinder, M. (1991). Playing with Power in Movies, Television, and Video Games: From Muppet Babies to Teenage Mutant Ninja Turtles. University of California Press.
Kita, M. (2012). Razem. Konsiliencja, interdyscyplinarność, transdyscyplinarność. W M. Kita & M. Ślawska (red.) Stan wiedzy i postulaty badawcze (seria „Transdyscyplinarność badań nad Komunikacja Medialną”) (11-30). Wydaw. Uniwersytetu Śląskiego.
Komza, M. (2015). Estetyka i sztuka książki w badaniach bibliologicznych.
W E. Gondek (red.). Teoretyczne zagadnienia bibliologii i informatologii. Studia i szkice. Wydaw. Uniwersytetu Śląskiego.
Komza, M. (1993). Książki-podarki. Historia, typologia, funkcje. Studia o Książce, t. 19, 75-112.
Koredczuk, B. & Wożniak-Kasperek, J. (2019). Bibliologia i informatologia w naukach o komunikacji społecznej i mediach – odrębność czy komplementarność? Studia Medioznawcze, 20, nr 3(78). 212-224.
Korycińska, A. (2002) Cywilizacja słowa drukowanego wobec zagrożeń wideosfery. W kręgu francuskiej mediologii, Materiały Edukacyjne Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Jagiellońskiego, nr 13, (red.) M. Kocój, Wydaw. Uniwersytetu Jagiellońskiego, 88-95.
Kotuła, S.D. (2013). Komunikacja bibliologiczna wobec World Wide Web. Wydaw. UMCS.
Kozłowski, K. (2011). Co to jest medium? Images, nr 15-16, 203-209.
Kress, G. (2003). Literacy in the new media age. New York: Routledge.
Kristeva, J. (1972). Problemy strukturowania tekstu. Przeł. W Krzemień. Pamiętnik Literacki, 63/4, 264-281.
Krotz, F. (2009). Mediatization: A Concept With Which to Grasp media and Societal Change. W K. Lundby (ed.), Mediatization: Concept, Changes, Consequences. Peter Lang.
Lachow, W.N. (1978). Szkice z teorii sztuki książki. Przeł. A. Chrzanowska-Sokołowska, K. Gieda, M. Komza, G. Talar, Ossolineum.
Lalewicz, J. (1975). Komunikacja językowa i literatura. Ossolineum.
Lalewicz, J. (1978). Proces i aparat komunikacji literackiej. Teksty, 1(37), 17-36.
Lalewicz, J. (1985). Socjologia komunikacji literackiej. Problemy rozpowszechniania i odbioru literatury. Ossolineum.
Lash, S. & Lury, C. (2011). Globalny przemysł kulturowy. Medializacja rzeczy. Wydaw. Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Lepa, A. (2010). Mediosfera człowieka. Łódzkie Studia Teologiczne, t.19, 159-169.
Levinson, P. (2006). Miękkie ostrze, czyli historia i przyszłość rewolucji informacyjnej. Przeł. H. Jankowska. Wydaw. MUZA S.A.
Licklider, J.C.R. (1970). Biblioteki przyszłości. Przeł. E. Stolarska, A. Składanek, [przedm. V. W. Clapp]. Państwowe Wydaw. Naukowe.
Lisowska-Magdziarz, M. (2018). Kultura elektrycznych węgorzy. Zmediatyzowane doświadczenie kulturalne w świecie mediów interaktywnych. Studia Medioznawcze, 3(74), 67-79.
Long, E. (2012). O społecznej naturze czytania. Teksty Drugie, 6(138), 136-166.
Long, G.A. (2007). Transmedia Storytelling Business, Aesthetics and Production at the Jim Henson Company, B.A. English and Philosophy Kenyon College.
Marecki, P. (2018). Między kartką a ekranem. Cyfrowe eksperymenty z medium książki w Polsce. Wydaw. Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Maryl, M. (2010). Technologie literatury: wpływ nośnika na formę i funkcje przekazów literackich. Pamiętnik Literacki, nr 101/2, 157-178.
Maryl, M. (2015). _życie literackie w sieci. Pisarze, instytucje i odbiorcy wobec przemian technologicznych. Fundacja Akademia Humanistyczna: Instytut Badań Literackich PAN. Wydaw.
McLuhan, M. (2001). Wybór tekstów. McLuhan, E. & Zingrone F. (red.). Przeł.
E. Różalska & J.M. Stokłosa. Wydaw. Zysk i S-ka.
McLuhan, M., Powers, B.R. (1989). The Global Village. Transformations in World Life and Media in the 21st Century, New York: Oxford University Press.
McLuhan, M. (2017). Galaktyka Gutenberga. Tworzenie człowieka druku. Przeł.
A. Wojtasik, wstęp G. Godlewski, Narodowe Centrum Kultury.
Mediaspace. (2004). N. Couldry, A. McCarthy (ed.), Routledge Taylor and Francis Group, London-New York.
Migoń, K. (1984). Nauka o książce: zarys problematyki. Ossolineum.
Migoń, K. (2002). Bibliologia wobec medioznawstwa: izolacja, komplementarność czy integracja. W M. Juda (red.) Książka i prasa w systemie komunikacji społecznej. Przeszłość – dzień dzisiejszy – perspektywy. 13-18.Wydaw. UMCS.
Migoń, K. (2004). O przedmiocie badań współczesnej bibliologii. Konspekt, nr 19.
Migoń, K. (2011). `Kultura książki` – wyrażenie potoczne, kategoria badawcza, czy specjalność naukowa?. W W. Andrysiak (red.) Ludzie i książki. Studia i szkice bibliologiczno-bibliograficzne. Księga pamiątkowa dedykowana Profesor Hannie Tadeusiewicz, Uniwersytet Łódzki, 47-57.
Monteiro, S. (2014). Rethinking media space. Continuum. Journal of Media & Cultural Studies, vol. 28, no. 3.
Montoya, D.F. & Arias, M.V. & Arboleda H.S. (2013). Sistemas intertextuales transmedia: exploraciones conceptuales y aproximaciones investigativas. Co-Herencia, 10(18), 137-159.
Mrozowski, M. (2001). Media masowe. Władza, rozrywka i biznes. Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR.
Mrozowski, M. (2019). Przenikanie mediów. Ewolucja mediów a przemiany ładu społecznego. Wydaw. Naukowe PWN.
Müller, J.E. (1999). Intermedialność jako prowokacja nauki o mediach. Przeł.
A. Gwóźdź. W Od projektora do komputera. Współczesna myśl filmowa. Antologia, wybór i wstęp A. Gwóźdź, Uniwersytet Śląski.
Muszkowski, J. (1948). Książka jako przedmiot nauki. Bibliotekarz, nr 11/12.
Muszkowski, J. (1973). Wstęp do socjologii książki. Studia o Książce, t. 3, 89-152.
Muszkowski, J. (1951). Życie książki. Edycja krytyczna na podstawie wydania z 1951 r.
Oprac. Grzegorz Czapnik, Zbigniew Gruszka, wstęp Hanna Tadeusiewicz. Wydaw. SBP.
Nicolescu, B. (2010). Methodology of transdisciplinarity – levels of reality, logic of the included middle and complexity. Transdisciplinary Journal of Engineering & Science, No. 1, 19-38.
Nieć, G. (2016). Wtórny rynek książki w Polsce. Instytucje, asortyment, uczestnicy. Księgarnia Akademicka.
Ogonowska, A. (2013). Adaptacja filmowa jako przykład zjawiska intermedialności.
Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura. 5, 113-127.
Ogonowska, A. (2020). Współczesne strategie badania literatury i pola literackiego w nowych obiegach medialnych. Produkcja – recepcja – krytyka.  Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura, 12(3), 79-91.
Olson, D.R. (2010). Papierowy świat. Pojęciowe i poznawcze implikacje pisania i czytania. Przeł. M. Rakoczy, Warszawa.
Ong, W.J. (1992). Oralność i piśmienność. Słowo poddane technologii. Przeł. i wstępem opatrzył J. Japola. Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Papuzinska, J. (2006). Wpływ świata mediów na kształt książki dziecięcej i style jej odbioru. W G. Leszczyński, D. Świerczyńska-Jelonek, M. Zając (red.), Książka dziecięca 1990-2005. Konteksty kultury popularnej i literatury wysokiej. Wydaw. SBP.
Pirożyński, J. (2003). Czy rzeczywiście koniec ery Gutenberga? Kilka uwag na temat dalszych perspektyw tradycyjnej formy książki. W M. Komza (red.), Sztuka książki. Historia, teoria, praktyka. (207-211) Wydaw. Uniwersytetu Wrocławskiego.
Prensky, M. (2001). Digital Natives, Digital Immigrants. On the Horizon (MCB University Press), vol. 9, no. 5.
Rachubik, J., Sroczyński, M., Oleszczuk-Zygmuntowski, J. (2024). Jeszcze książka nie zginęła. Raport o polskim rynku książki. Polska Sieć Ekonomii dla Instytutu Książki.
Reizes-Dzieduszycki, J. (2004). Książki elektroniczne jako przedmiot badań bibliologicznych. W K. Heska-Kwaśniewicz & D. Pietruch-Reizes (red.). W kręgu książki, biblioteki i informacji naukowej (119-132).Wydaw. Uniwersytetu Śląskiego.
Rogoż, M. (2015). Fantastycznie obecne. Anglojęzyczne bestsellerowe cykle powieściowe dla dzieci i młodzieży we współczesnej polskiej przestrzeni medialnej. Wydaw. Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
Rybarczyk, A. (2012) „Uksiążkowić” świat, czyli kilka słów o liberaturze. Biblioteka, 16(25), 337-351.
Rychlewski, M. (2013). Książka jako towar – Książka jako znak. Studia  z socjologii literatury. Wydaw. Naukowe Katedra.
Schaeffer, P. (1975). Représentation et communication. W A. Helbo, (red.) Sémiologie de la représentation: Théâtre, Télévision, Bande dessinée. Editions Complexe.
Schulz, W. (2004). Reconstructing Mediatization as an Analitical Concept, European Journal of Communication,  vol. 19.
Scolari, C. (2009). Transmedia Storytelling: Implicit Consumers, Narrative Worlds, and Branding in Contemporary Media Production. International Journal of Communication, no 3, 586-606.
Scolari, C. (2010). Narrativa transmediática, estrategias cross-media e hipertelevisión. W Lostología. Estrategias para entrar y salir de la isla. Buenos Aires: Cinema.
Simone, R. (2012).  Presi nella rete. La mente ai tempi del web. Publisher. Garzanti Libri.
Sitarski, P. (2018). Bolek I Lolek. Od widowni dziecięcej do systemu rozrywkowego. Rekonesans badawczy,  Kultura Popularna, nr 3(57), 60-73.
Small, D.L. (1999). Rethinking the Book. Massachusetts Institute of Technology.
Smołucha, D. (2023) Fuzje i konwergencje – narzędzia współczesnej humanistyki. W B. Badzioch-Bryła (red.) Humanistyka współczesna. Seria Słowniki społeczne (163-178). Wydaw. Naukowe Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie.
Storey, J. (2003). Studia kulturowe i badania kultury popularnej. Teorie i metody, Wydaw. Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Straus, G. (1993). Powszechność i powszedniość lektury. Biblioteka Narodowa.
The Internet of Toys: A Report on Media and Social Discourses Around Young children and IoToys. DigiLitE, (red.) G. Mascheroni, D. Holloway, https://www.academia.edu/34038491/The_Internet_of_Toys_A_Report_on_Media_and_Social_Discourses_around_Young_Children_and_IoToys [dostęp: 15.03.2025].
Thompson J.B. (2005) Books in the Digital Age. The Transformation of Academic and Higher Education Publishing in Britain and the United States, Cambridge-Maldren.
Thompson, J.B. (2010). Playing with books. The art of upcycling, deconstructing & reimagining the book, Beverly.
Tobera, M. (2008). Bibliologia wobec polskiego rynku książki w latach 1944-2007. Przegląd Biblioteczny, 1, 37-66.
Toffler, A. (2002). Elektroniczna wioska, tł. E. Woydyłło. W M. Hopfinger (red.), Nowe media w komunikacji społecznej XX wieku. Antologia. 614-628. Wydaw. Oficyna Naukowa.
Tomaszewski, A. (2006). O jedności treści, formy i funkcji (książki). W Zapiski książkoroba. Wydaw. Do.
Wandel, A. (2019). Przemiany współczesnej książki popularnonaukowej dla dzieci i młodzieży na przykładzie francuskiej oferty wydawniczej. Universitas.
Włodek, P. (2015). Beletryzacje, czyli „czemu wszystkie filmy prowadzą nas do sklepów z zabawkami”?. W Agnieszka Izdebska, Danuta Szajnert (red.) Literatura prze-pisana. Od „Hamleta” do slashu. Wydaw. Uniwersytetu Łódzkiego.
Zając, M. (2010). Książka dziecięca – w stronę konwergencji mediów. W Z. Osiński (red.) Biblioteka. Książka. Informacja. Internet. (101-112). Wydaw. UMCS.
Zając, M. (2000). Promocja książki dziecięcej. Podręcznik akademicki. Wydaw. SBP.
Zbierski, T. (1978). Semiotyka książki. Ossolineum.
Żółkiewski, S. (1979). Kultura – socjologia – semiotyka literacka. Studia. Państwowy Instytut Wydawniczy.
Żółkiewski, S. (1980). Wiedza o kulturze literackiej: główne pojęcia. Wiedza Pow­szechna.

Opublikowane: 2026-03-04



ANITA HAS-TOKARZ 
http://orcid.org/0000-0002-0552-3914

Afiliacja: Instytut Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie,  Polska

Biogram:

Dr hab. Anita Has-Tokarz, prof. UMCS – bibliolożka i informatolożka, kierowniczka Katedry Informatologii Bibliologii i Edukacji Medialnej Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Pomysłodawczyni i organizatorka „Lubelskiego Forum Bibliologów Informatologów i Bibliotekarzy” (FBIB), międzynarodowej konferencji naukowej z cyklu „Ksi@żka w mediach – Media w ksi@żce”. Współorganizatorka „Konferencji bibliotekarzy bibliotek pedagogicznych i szkolnych województwa lubelskiego”. Członkini rady programowej Academic International Conference: Information Communication Society/ICS (Lwów/Ukraina). Prowadzi badania dotyczące kultury książki w dobie mediów cyfrowych, społecznych praktyk lekturowych, mediatyzacji rynku książki (szczególnie w segmencie książki dla dzieci); kulturotwórczych i edukacyjnych funkcji bibliotek; edukacji medialnej, informacyjnej i cyfrowej. Autorka wielu artykułów i monografii z tego zakresu.





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor składa oświadczenie o oryginalności przesłanego tekstu, a w umowie wydawniczej przenosi na rzecz Wydawcy nieodpłatnie majątkowe prawa autorskie w zakresie jednorazowego opublikowania dzieła.

CC BY-NC-ND 4.0 Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe




bandito casino sugar rush Slot Bet 200 mahjong slot gacor slot qris slot bonus spaceman joker123